Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Olsztynie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 listopada 2024 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Krystian Szeląg

po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2024 r. w Olsztynie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa R. P.

przeciwko G. C.

o zapłatę

I.  na podstawie art. 224§3 k.p.c. zamyka rozprawę;

II.  oddala powództwo w całości;

III.  zasądza od powódki R. P. na rzecz pozwanego G. C. kwotę 5.400 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu;

IV.  nakazuje ściągnąć od powódki R. P. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie kwotę 728,11 złotych tytułem wydatków postępowania tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

Sygn. akt: I C 658/22

UZASADNIENIE

Powódka R. P. pozwem z dnia 31 maja 2022 r. (data nadania) skierowanym przeciwko G. C. wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 25.000,00 euro wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za opóźnienie liczonymi od dnia 1 września 2013 r. do dnia uiszczenia płatności.

Nadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej zgodnej z obowiązującymi przepisami lub spisu kosztów, który zostanie przedłożony na rozprawie.

W uzasadnieniu powódka wskazała, że strony do końca sierpnia 2013 r. pozostawały w nieformalnym związku partnerskim. W dniu 10 marca 2011 r. powódka R. P. (wcześniej K.) w zaufaniu do swojego ówczesnego partnera, na jego wyraźną prośbę i dla niego zaciągnęła u swojego brata A. K. i bratowej O. K. (wcześniej T.), na mocy umowy pisemnej pożyczkę gotówkową na kwotę 25.000 euro na zakup nieruchomości w miejscowości B., przy ul. (...). Pieniądze te zostały wypłacone pożyczkobiorczyni w gotówce i przekazane pozwanemu w szarej kopercie A5. Po podpisaniu przez powódkę przedmiotowej umowy pożyczki, ze świadkami O. i A. K. (1), pozwany gościł jeszcze kilka dni u powódki. Powódka przekazała pozwanemu także ze swoich środków finansowych kwotę 10.000,00 zł w polskiej walucie celem uiszczenia należności za ustanowienie na jej rzecz służebności osobistej mieszkania. Pozwany dnia 7 kwietnia 2011 r. przed notariuszem M. W. podpisał dwie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. A nr (...)). Od E. K. nabył za cenę 84.000,00 zł przypadający jej udział ½ w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w B. przy ul. (...) obejmującą działkę gruntu nr (...) oraz własność wzniesionych na niej budynków tj. lokalu numer (...) przy ul. (...). Cenę sprzedaży zapłacił gotówką do rąk sprzedającej przed podpisaniem aktu notarialnego. Środki na zakup posiadał z pieniędzy przekazanych mu przez powódkę, a wcześniej pożyczonych przez nią od ww. świadków. Celem zabezpieczenia sytuacji powódki pozwany obciążył przedmiotowy lokal na rzecz powódki dożywotnią i odpłatną służebnością osobistą mieszkania. Pozwany tego samego dnia, na mocy drugiej umowy sprzedaży zawartej ze sprzedającym P. D. w tym samym akcie (§ 4), za środki uzyskane z kredytu hipotecznego zaciągniętego przezeń oraz swojego syna R. C. w Banku (...) S.A. w B. na podstawie umowy o pocztowy Kredyt Mieszkaniowy nr (...)- (...) nabył udział w ½ w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w B. przy ul. (...), obejmującej działkę gruntu numer (...) o powierzchni 598 m ² oraz własność wzniesionych na niej budynków kupionych od S. D.. Początkowo środki wyłożone przez powódkę miały być inwestycją we wspólną przyszłość. Strony jednak rozstały się niedługo potem – ostatecznie na koniec sierpnia 2013 r. Po rozstaniu stron żądana pozwem kwota miała być zwrócona powódce przez pozwanego, jednak pozwany unikał konfrontacji. Dnia 7 listopada 2019 r. powódka zadzwoniła do pozwanego. Rozmowa z numerem telefonu +48 (...) rozpoczęła się o godzinie 11:16 i trwała 9 minut. W rozmowie powódka zażądała, poprosiła o zwrot należnych i przez nią wyłożonych pieniędzy. Powódka skierowała do pozwanego najpierw wezwanie do zapłaty oraz do negocjacji, a następnie ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty. Pozwany każdorazowo nie wyrażał chęci zwrotu ww. kwoty, zaprzeczając jednocześnie wszelkim okolicznościom podnoszonym przez stronę powodową.

(pozew k. 4-16)

W odpowiedzi na pozew pozwany G. C. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych, ewentualnie według spisu kosztów, jeżeli zostanie on przedłożony, w tym kosztów zastępstwa procesowego i zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu pozwany wskazał, że kwestionuje powództwo co do zasady, jak i co do wysokości, zaprzecza, aby otrzymał od powódki w dniu 10 marca 2011 r. w gotówce kwotę 25.000 euro tytułem pożyczki czy też w celu zakupu nieruchomości. Zaprzecza również, aby otrzymał kwotę 10.000 zł celem uiszczenia za ustanowienie służebności osobistej mieszkania. Faktycznie pozwany potwierdził odbiór tych pieniędzy, bo było to potrzebne notariuszowi do zawarcia aktu, ale w rzeczywistości była to fikcja. Pozwany zaprzeczył także, aby był obecny w domu Państwa K. przy podpisywaniu umowy pożyczki w dniu 10 marca 2011 r., o jej istnieniu dowiedział się dopiero z otrzymanego pozwu, do którego załączona była przedmiotowa umowa. Nadto pozwany wskazał, że związek stron w zasadzie rozpadł się latem 2012 r. Wówczas podczas pobytu powódki u pozwanego strony spały w oddzielnych pokojach. Nie polega na prawdzie twierdzenie powódki, że pozwany ją porzucił, było odwrotnie to powódka porzuciła pozwanego, bowiem związała się z innym mężczyzną. Pozwany nigdy nie otrzymał od powódki żadnych pieniędzy ani w formie pożyczki, ani darowizny, ani w innej formie. Okoliczności faktyczne przedstawiały się zupełnie inaczej, a mianowicie to powódka miała poważne problemy finansowe, miała m.in. do spłaty zobowiązanie w banku w kwocie przekraczającej 100.000 euro. Pozwany przekazał powódce jeszcze przed zakupem przedmiotowej nieruchomości kwotę 30.000 zł na spłatę jej zobowiązań. Ponadto powódka pożyczyła od świadka J. P. kwotę ok 7000,00 euro na spłatę zobowiązań. Kwoty tej nigdy nie zwróciła J. P.. Pozwany osobiście oddał te pieniądze świadkowi, miało to miejsce już po rozstaniu stron. Jak wskazała strona pozwana nieprawdziwe są twierdzenia powódki, że pozwany nie miał zdolności kredytowej oraz że nie posiadał środków na zakup dwóch lokali mieszkalnych, że nie miał możliwości zgromadzenia oszczędności, a osiągany dochód z wynagrodzenia za pracę był niewystarczający na zakup przedmiotowej nieruchomości. Pozwany wskazał, że oprócz zatrudnienia w Urzędzie Miejskim w B. na podstawie umowy o pracę i osiągania z tego tytułu wynagrodzenia, posiadał i nadal posiada gospodarstwo rolne położone w miejscowości B. (...) i z tego tytułu osiąga również dochody. Oprócz tego pozwany od 2005 r. pobiera dopłaty do gospodarstwa rolnego. Za okres od 2005 r. do 2011 r. była to kwota ponad 100.000 zł. W 2007 r. pozwany otrzymał przelewem od matki kwotę 31.000 zł tytułem umownego działu spadku po zmarłym ojcu.

(odpowiedź na pozew k. 69-76)

Sąd ustalił, co następuje:

Powódka R. P. i pozwany G. C. w 2011 r. pozostawali w związku nieformalnym. W czasie trwania związku stron powódka nazywała się R. K..

(bezsporne)

W dniu 10 marca 2011 r. w M. R. K. (teraz P.) zawarła z O. K. z domu T. i A. K. (1) umowę pożyczki w wysokości 25.000 euro. Kwota pożyczki została przekazana powódce w gotówce. Pożyczka miała być spłacana w miesięcznych ratach w wysokości co najmniej 300 euro. Spłata pożyczki miała następować w gotówce.

Powódka spłaciła ostatnią ratę pożyczki w dniu 30 listopada 2017 r.

(dowód: umowa pożyczki z dnia 10 marca 2011 r. wraz ze spisem spłat i uwierzytelnionym tłumaczeniem z języka niemieckiego k. 19-26)

W dniu 10 marca 2011 r. kiedy doszło do zawarcia umowy pożyczki pomiędzy powódką a O. K. z domu T. i A. K. (1) pozwany świadczył pracę na rzecz Urzędu Miejskiego w B..

(dowód: zaświadczenie z dnia 04.11.2022 r. k. 139)

Na mocy aktu notarialnego z dnia 07 kwietnia 2011 r. Repertorium A numer (...) pozwany G. C. nabył od E. K. za cenę 84.000 zł udział wynoszący ½ w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w B. przy ul. (...), w gminie B., obejmującej działkę gruntu nr (...) o powierzchni 598 m ² oraz we własności wzniesionych na niej budynków (§3). Następnie w §4 ww. aktu G. C. nabył od S. D. udział wynoszący ½ części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w B. przy ul. (...), w gminie B. obejmującej działkę gruntu nr (...) o powierzchni 598 m ² oraz we własności wzniesionych na niej budynków.

Jednocześnie G. C. ustanowił na swoją rzecz odrębną własność samodzielnego lokalu mieszkalnego nr (...) położonego na parterze budynku mieszkalnego znajdującego się w B. przy ul. (...) i odrębną własność samodzielnego lokalu mieszkalnego nr (...), położonego na poddaszu (druga kondygnacja) budynku mieszkalnego znajdującego się w B. przy ul. (...) (§ 8 aktu).

W § 9 aktu notarialnego G. C. oświadczył, że lokal mieszkalny nr (...) położony w B. przy ul. (...) obciąża hipoteką umowną do wysokości 239.589,73 zł na rzecz Banku (...) Spółki Akcyjnej w B. zabezpieczającą wierzytelność banku wynikające z umowy o kredyt pocztowy nr (...)- (...) zawartej przez pozwanego i R. C. w dniu 28 marca 2011 r. – z tytułu spłaty należności głównej i odsetek zmiennych do kredytu, zapłaty prowizji i opłat wynikających z umowy, zwrotu innych kosztów Banku.

W § 10 G. C. oświadczył, że lokal mieszkalny nr (...) położony w B. przy ul. (...) obciąża służebnością osobistą mieszkania, dożywotnią, odpłatną na rzecz R. K.. Odpłatność wynosiła kwotę 10.000 zł, którą uprawniona miała obowiązek zapłacić w terminie 7 dni licząc od dnia uprawomocnienia się wpisu służebności w księdze wieczystej założonej dla lokalu mieszkalnego nr (...).

(dowód: akt notarialny Repertorium A numer (...) k. 79-84, akt notarialny Repertorium A numer (...) – sprostowanie oświadczeń k. 85-86, wydruk księgi wieczystej o numerze (...) K. 28-32, wydruk księgi wieczystej o numerze (...) k. 34-38)

W okresie od 29 marca 2005 r. do 24 listopada 2011 r. pozwany na mocy decyzji wydawanych przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa otrzymał łącznie kwotę 109.542,93 zł tytułem wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, a nadto tytułem przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Pozwany pozostawał wpisany na listę ewidencji producentów na podstawie wniosku z dnia 19 marca 2004 r. i figuruje jako podatnik podatku rolnego za grunty stanowiące gospodarstwo rolne.

( dowód: decyzja nr (...) o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania k. 91-91v., decyzja nr (...) o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych k. 92-92v., decyzja nr (...) o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania k. 93-93v., decyzja nr (...) o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych k. 94-94v., decyzja nr (...) o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych k. 95-95v., decyzja nr (...) o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania k. 96-96v., decyzja nr (...) o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych k. 97-98, decyzja nr (...) k. 99-99v., decyzja nr (...) w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego k. 100-101, decyzja nr (...) k. 102-102v., decyzja nr (...) k. 103-104, decyzja nr (...) w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego k. 105-106, decyzja nr (...) w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego k.107-107 v., decyzja nr (...) w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania k. 108-108v., decyzja nr (...) w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego k. 109-110, zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym k. 88, zaświadczenie z dnia 22 czerwca 2022 r. k. 87)

Powód posiadał środki pieniężne w wysokości 31.000 zł które otrzymał przelewem od D. C. w dniu 09 listopada 2007 r. tytułem spadku.

(dowód: wydruk z rachunku bankowego D. C. k. 90-91v.)

W dniu 3 sierpnia 2020 r. powódka skierowała do pozwanego wezwanie do zapłaty w terminie 14 dnia od doręczenia pisma kwoty 25.000 euro tytułem zwrotu pożyczki udzielonej pozwanemu w dniu 10 marca 2011 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 8 lutego 2020 r. do dnia uiszczenia należności. Wraz z wezwaniem do zapłaty powódka wezwała pozwanego do podjęcia negocjacji celem ustalenia warunków wykreślenia z księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w (...) IV Wydział Ksiąg Wieczystych o numerze (...), dożywotniej i odpłatnej służebności mieszkania.

(dowód: wezwanie do zapłaty oraz do negocjacji wraz z załącznikami k. 40-43, dowód nadania i odbioru k. 44-45)

W odpowiedzi na powyższe wezwanie pozwany oświadczył, że nigdy nie pożyczał od powódki żadnych pieniędzy, w tym kwoty 25.000 euro. Pozwany zaprzeczył także, że uniemożliwia powódce wykonywania prawa służebności.

(dowód: pismo z dnia 18 sierpnia 2020 r. wraz z załącznikami k. 46-49)

Pismem z dnia 19 stycznia 2022 r. powódka skierowała do pozwanego ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty modyfikując podstawę roszczenia i wzywając pozwanego do zapłaty kwoty 25.000 euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 1 września 2013 r. do dnia uiszczenia płatności tytułem zwrotu nakładów poczynionych przez powódkę na osobisty majątek pozwanego w postaci nieruchomości położonej w miejscowości B. przy ul. (...) dla której Sąd Rejonowy w Biskupcu Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze (...).

(dowód: ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty wraz z dowodem nadania i odbioru k. 50-55)

W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 08 lutego 2022 r. skierowanym do pełnomocnika powódki, pozwany oświadczył, że nigdy nie otrzymał od R. P. kwoty 25.000 euro ani tytułem pożyczki, ani tytułem nakładów poczynionych na jego majątek osobistych. Jednocześnie pozwany wskazał, że zakup nieruchomości został sfinansowany przede wszystkim ze środków pochodzących z kredytu udzielonego w dniu 28 marca 2011 r. przez Bank (...) S.A. w B. Oddział w O..

(dowód: pismo z dnia 08.02.2022 r. k. 56, kopia koperty k. 57)

Sąd zważył, co następuje:

W świetle ustalonych okoliczności faktycznych sprawy powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Swoje rozstrzygnięcie Sąd oparł na przedłożonych w sprawie dokumentach zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, których wiarygodność nie została skutecznie podważona przez strony i nie budziły zastrzeżeń Sądu, na podstawie zeznań pozwanego, a nadto częściowo na podstawie zeznań powódki. Sąd uznał za niewiarygodne zeznania powódki w części w której wskazuje ona na przekazanie kwoty 25.000 euro otrzymanej tytułem pożyczki od O. K. i A. K., pozwanemu G. C., a nadto że pozwany był obecny podczas podpisywania przez powódkę umowy pożyczki. Sąd dał wiarę zeznaniom pozwanego G. C., bowiem zeznania ta znajdują potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowy i nie zostały skutecznie zakwestionowane przez stronę powodową. Jak wynika z zeznań strony pozwanej, a nadto zebranego materiału dowodowego powód posiadał dochody z kilku źródeł, a także z tytułu spadku po ojcu. Zakup nieruchomości sfinansował także z kredytu hipotecznego.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadków J. P., G. B., D. C. i R. C., bowiem zeznania te mają pokrycie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Jak wskazał każdy ze świadków pozwany osiągał dochody nie tylko z pracy zarobkowej w Urzędzie Miejskim w B., ale także z prowadzonego gospodarstwa rolnego, na które otrzymywał także dodatkowe środki z dofinansowań. Nadto świadkowie wskazali, że zakup nieruchomości finansowany był z kredytu hipotecznego, co potwierdzone jest innymi dowodami.

Świadek C. S. wiedzę odnośnie związku stron posiadała głównie od powódki, bowiem pozwanego widywała tylko w trakcie jego pobytów w Niemczech kiedy wyprowadzał psa. Mając na uwadze powyższe zeznania tego świadka nie miały istotnego znaczenia w ustaleniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadka A. K. i O. K. jedynie w części w której potwierdzają oni, że pozwany odwiedzał powódkę w Niemczech. Zeznania świadków w części w której wskazują oni na obecność pozwanego w dniu 10 marca 2011 r. w Niemczech w domu świadków podczas podpisywania umowy pożyczki, stoją w sprzeczności z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, tym zaświadczeniem wystawionym przez pracodawcę pozwanego w którym zaświadcza, że w dniu 10 marca 2011 r. pozwany był obecny w miejscu pracy w B..

Zeznania świadka N. P. (1) nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż odnosiły się jedynie do informacji przekazanych świadkowi przez żonę. N. P. (1) nigdy nie poznał G. C. i z nim nie rozmawiał.

Sąd pominął na podstawie art. 235 ^{( 2)} § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. wniosek dowodowy pozwu z pkt 4 (k. 8) dotyczący dopuszczenia dowodu z dokumentów zawartych w aktach księgi wieczystej (...) oraz (...) bowiem pozwany wraz z odpowiedzią na pozew przedłożył akt notarialny Repertorium A numer (...) i akt notarialny Repertorium A numer (...) zawierający sprostowanie oświadczeń. Sąd pominął na podstawie art. 235 ^{( 2)} § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. wniosek dowodowy pozwu z pkt 5 (k. 9 ) dotyczący zwrócenia się do Urzędu Skarbowego w O. o nadesłanie zeznań podatkowych pozwanego za lata od 2001 r. do 2012 r. bowiem w toku postępowania pozwany wykazał, że posiadał środki finansowe na zakup nieruchomości. Nadto Sąd na tej samej podstawie pominął wniosek dowodowy o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków H. K. i J. K. bowiem wniosek ten zmierzał jedynie do przedłużenia postępowania. Do przedłużenia postępowania zdaniem Sądu zmierzały także wnioski o uzupełniające przesłuchanie świadków, a nadto o przeprowadzenie konfrontacji świadków stąd też na podstawie art. 235 ^{( 2)} § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. zostały one pominięte.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 224 § 1 k.p.c. przewodniczący zamyka rozprawę po przeprowadzeniu dowodów i udzieleniu głosu stronom. Jeżeli przyczyni się to do sprawniejszego rozpoznania sprawy, a wyznaczanie kolejnych posiedzeń jest zbędne, sąd może zamknąć rozprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 224 § 3 k.p.c.). Strony należy uprzedzić o możliwości zamknięcia rozprawy i umożliwić im zabranie głosu w piśmie procesowym, w terminie nie krótszym niż 7 dni. Sąd zamyka rozprawę w terminie miesiąca od dnia, w którym upłynął termin do zabrania głosu przez strony. Postanowienie może być wydane jedynie przez sędziów, przed którymi odbyło się ostatnie posiedzenie jawne poprzedzające bezpośrednio zamknięcie rozprawy. Uregulowanie art. 224 § 3 k.p.c. dotyczy sytuacji, w której rozprawa została wyznaczona, ale po jej odroczeniu w celu zamknięcia rozprawy nie wyznacza się kolejnego posiedzenia z udziałem stron, lecz zamyka się rozprawę na posiedzeniu niejawnym.

Sąd postanowił zamknąć rozprawę – o czym postanowiono w pkt I sentencji wyroku.

W niniejszej sprawie powódka dochodziła od pozwanego zapłaty kwoty 25.000 euro. Jako podstawę swoich roszczeń strona powodowa w pozwie wskazała na bezpodstawne wzbogacenie pozwanego kosztem majątku powódki. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Zgodnie z art. 405 k.c. przesłankami bezpodstawnego wzbogacenia są, po pierwsze, uzyskanie przez daną osobę korzyści majątkowej kosztem innej osoby oraz, po drugie, brak podstawy prawnej do nabycia takiej korzyści. Uzyskanie korzyści kosztem innej osoby oznacza, że ta sama przyczyna powoduje, że w majątku jednej osoby pojawia się korzyść, a druga osoba traci tę korzyść lub traci chociażby hipotetyczną możliwość jej osiągnięcia. Jednolitość przyczyny nie oznacza, że między zubożeniem a wzbogaceniem występuje adekwatny związek przyczynowy (art. 361 § 1) np. jeżeli ktoś uzyskuje bezpodstawnie od drugiego jakieś dobro, a następnie zbywa je po cenie wyższej niż rynkowa, otrzymana korzyść nie jest normalnym następstwem zubożenia). Co więcej, możliwe jest, że nie będzie tutaj istniał nawet związek przyczynowy oparty na równorzędności przyczyn ( conditio sine qua non), gdyż wzbogacenie jednego podmiotu nastąpi kosztem innego podmiotu, lecz bez jego zubożenia (np. ktoś uzyskał od właściciela lokalu bez podstawy prawnej możliwość używania lokalu przez pewien czas; po stronie tego, kto używa lokalu, istnieje w takim wypadku korzyść majątkowa w postaci zaoszczędzenia wydatku na czynsz najmu, i to nawet wówczas, gdy właściciel lokalu nie zamierzał w tym czasie ani używać lokalu, ani najmować go osobom trzecim). W konsekwencji przesłanką roszczenia z bezpodstawnego wzbogacenia jest wzbogacenie jednej osoby kosztem drugiej, któremu nie musi towarzyszyć rzeczywiste zubożenie po stronie tej drugiej osoby (zob. T. Sokołowski [w:] Kodeks cywilny..., t. 3, Część ogólna, red. A. Kidyba, 2014, kom. do art. 405, nb 2; P. Księżak, Bezpodstawne..., s. 58 i n.). Przez korzyść majątkową należy rozumieć przede wszystkim: zwiększenie się aktywów, umocnienie prawa podmiotowego (np. uzyskanie wyższego pierwszeństwa prawa rzeczowego), zmniejszenie się pasywów oraz zaoszczędzenie wydatków (zwłaszcza przez posiadanie cudzej rzeczy lub przez korzystanie z usług innej osoby). Korzyść musi być majątkowa, a więc zdatna do przeliczenia na pieniądze. Bezpodstawne wzbogacenie nastąpi także wtedy, gdy obok korzyści majątkowej osiągana jest korzyść czysto osobista, ale przedmiotem roszczenia o zwrot może być tylko ta pierwsza (np. ktoś bezpodstawnie nabywa prawo do wycieczki turystycznej). Brak podstawy prawnej uzyskania korzyści oznacza sytuację, w której przysporzenie tej korzyści nie ma oparcia w przepisie prawa, czynności prawnej, orzeczeniu sądu lub w decyzji innego organu (…) [N. P. (2) (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, dostęp lex.].

W niniejszych rozważaniach należy również zwrócić uwagę, że pierwotną podstawą roszczeń powódki wskazaną w wezwaniu do zapłaty oraz negocjacji datowanym na 3 sierpnia 2020 r. jest umowa pożyczki. Zgodnie z art. 720 § 1 i 2 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się z wrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.

Jak wskazuje Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2024 r. sygn. akt I CSK 239/23 „Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. pożyczka jest umową, na podstawie której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonej tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić taką samą ilość pieniędzy albo taką samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki zobowiązuje pożyczkodawcę do przeniesienia przedmiotu pożyczki na własność pożyczkobiorcy, ale własności tej jeszcze nie przenosi. Samo wydanie przedmiotu pożyczki, jeżeli umowa nic innego nie stanowi, może nastąpić w dowolny sposób, pożyczkobiorca powinien jednak uzyskać możność swobodnego dysponowania przedmiotem pożyczki. Do przeniesienia własności pieniędzy i rzeczy stanowiących przedmiot pożyczki mają zastosowanie ogólne zasady przenoszenia własności, zwłaszcza reguła wyrażona w art. 155 § 2 k.c.”.

W tym miejscu wskazać należy, że na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego rzeczą Sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.).

Stanowisko takie zawarł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96 (OSNC 1997/6-7 poz. 76). Mając zatem na względzie rządzącą procesem cywilnym zasadę kontradyktoryjności postępowania i nie znajdując podstaw do przeprowadzenia dowodów z urzędu (art. 232 k.p.c.), Sąd rozpoznał niniejszą sprawę, biorąc pod uwagę stan faktyczny ustalony na podstawie powyżej wskazanych dowodów.

Roszczenie powódki podlegało oddaleniu z uwagi na brak jego udowodnienia, zarówno w świetle wskazanej przez powódkę podstawy prawnej – bezpodstawnego wzbogacenia, jak i w świetle przepisów o umowie pożyczki.

W toku niniejszego postępowania powódka wykonując ciążący na niej obowiązek dowodowy wykazała jedynie, że w dniu 10 marca 2011 r. w M. pomiędzy nią a O. K. i A. K. (1) doszło do zawarcia umowy pożyczki opiewającej na kwotę 25.000 euro, a pożyczka ta została przez powódkę ostatecznie spłacona w dniu 30 listopada 2017 r.

Bezspornie w niniejszej sprawie wykazano, że powódka R. P. i J. C. w roku 2011 r. pozostawali w związku konkubenckim. Okoliczność ta została potwierdzona przez wszystkich przesłuchanych w toku postępowania świadków. Różnica w stanowiskach stron, a także w zeznaniach świadków dotyczyła daty zakończenia tego związku, powódka wskazała, że był to rok 2013, zaś powód i część świadków wskazywała na rok 2012. Jednak okoliczność ta nie miała decydującego znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem bezspornie strony pozostawały w związku zarówno w chwili zawierania przez powódkę z O. K. i A. K. (1) umowy pożyczki, a także w chwili kiedy powód nabywał nieruchomość położoną przy ul. (...) w B..

W toku niniejszego postępowania powódka nie udowodniła, że środki uzyskane z pożyczki od brata i bratowej przekazała pozwanemu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarówno powódka, O. K. i A. K. (1) zeznali, że w dniu 10 marca 2011 r. G. C. był obecny w miejscu zawierania pożyczki, a środki te zostały mu przekazane. Jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że w dniu 10 marca 2011 r. był obecny w pracy, nie przebywał na urlopie wypoczynkowym, ani na zwolnieniu lekarskim. Mając na uwadze odległość miejsca pracy pozwanego czyli miejscowości B. od miejsca zawierania pożyczki miasta M. położonego w Niemczech, brak jest możliwości aby pozwany po zakończeniu pracy pojechał tam zarówno samochodem osobowym jak i komunikacją publiczną (autokarem) i dojechał w dniu 10 marca 2011 r. Należy zwrócić uwagę, że powódka przesłuchana w toku postępowania zeznała, że umowa pożyczki została spisana dzień wcześniej, jednak stoi to w sprzeczności z zebranymi w sprawie dowodami, w tym z zeznaniami przesłuchanych świadków O. K. i A. K. (2).

Sąd dał wiarę dowodom przedstawionym przez pozwanego, które wskazywały, że w roku 2011, a także w latach poprzedzających oprócz pracy zarobkowej w Urzędzie Miejskim w B., pozwany otrzymywał środki finansowe także z innych źródeł, w tym w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym czy tytułem spadku. Częściowo zakup nieruchomości został sfinansowany także z kredytu hipotecznego, w związku z którym dokonano wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Jak wynika także z przeprowadzonych dowodów, w tym z zeznań przesłuchanych świadków, w czasie trwania związku stron sytuacja finansowa powódki była trudna z uwagi na niepowodzenie jednej z inwestycji. Okoliczność ta została potwierdzona także przez powódkę w trakcie przesłuchania. Pozwany zaś pozostawał osobą o stałych i uregulowanych dochodach i miał możliwość zgromadzenia oszczędności, które ostatecznie pozwoliły mu na częściowe sfinansowanie zakupu nieruchomości.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy zdaniem Sądu powódka nie zdołała wykazać, iż w niniejszej sprawie doszło do wzbogacenie pozwanego kosztem powoda. Brak jest także dowodu, że powódka udzieliła pozwanemu pożyczki w kwocie 25.000 euro. Strony postępowania pozostawały w związku żyjąc na odległości i odwiedzając się wzajemnie. W tym czasie powódka miała własne trudności finansowe, stąd też Sąd po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego nie dał wiary przedstawianym przez nią twierdzeniom. Należy także zwrócić uwagę, że wezwaniu do zapłaty oraz do negocjacji datowanym na 3 sierpnia 2020 r. pełnomocnik powódki zwraca się do pozwanego o zwrot kwoty 25.000 euro, nie wskazuje jednak aby była to kwota która pierwotnie została przez powódkę pożyczona od brata i jego żony. Okoliczność ta jest powołana przez powódkę po raz pierwszy dopiero w ostatecznym przedsądowym wezwaniu do zapłaty. Do pisma nie został jednak dołączony dokument, który potwierdzałby, że do takiej pożyczki doszło.

Jak wskazano powyżej zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktów spoczywa na osobie, która wywodzi z tego skutki prawne. W niniejszej sprawie strona powodowa nie podołała swojemu obowiązkowi.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił powództwo w całości.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., mając na względzie wynik procesu. Powódka przegrała sprawę i jest zobowiązana zapłacić na rzecz pozwanego poniesione przez niego koszty procesu. Strona pozwana poniosła następujące koszty procesu w postaci wynagrodzenie pełnomocnika – 5400 zł. O obowiązku zapłaty ustawowych odsetek za opóźnienie od kosztów procesu orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c.

Do rozliczenia pozostała także kwota wynagrodzenia przyznanego tłumaczowi przysięgłemu z języka niemieckiego, która nie została w całości pokryta z wpłaconej przez powódki zaliczki. Mając na uwadze wynik postępowania w pkt V wyroku Sąd nakazał ściągnięcie od powódki na rzecz Skarbu Państwa -Sądu Okręgowego w Olsztynie kwotę 728,11 zł tytułem wydatków postępowania tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

sędzia Krystian Szeląg